Կենսագրություն

Հայոց պատմության դասախոս

Կրթություն

• 1989 թ. – պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն` «Առաջին համաշխարհային պատերազմը և հայ գաղթականությունը 1914-1917թթ.»թեմայով:
• 1983-1986 թթ. – սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ ասպիրանտուրան` Հայոց պատմություն մասնագիտության գծով:
• 1978-1983 թթ. – Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ պատմա-աշխարհագրական ֆակուլտետի` պատմություն-խորհրդային իրավունք բաժին:
• 1979-1982 թթ. – Երևանի պետական համալսարանի հասարակական մասնագիտությունների   ֆակուլտետ:

Դասավանդվող առարկաներ

• Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն
• Հայոց պատմություն, 
• Հայ մշակույթի պատմություն,
• Հայկական քաղաքակրթություն,
• Հայ գաղթավայրերի պատմություն 
• Հայ եկեղեցու պատմություն առարկաները:

Աշխատանքային գործունեություն

• 2003թ.-ից առ այսօր  դասվանդում է Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրանոցում:
• 1993թ.-ից առ այսօր  աշխատում է Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում:

Գիտական և մասնագիտական գործունեություն

• Մասնակցել է Երևանում և ԼՂՀ-ում կազմակերպված ավագ դպրոցի և Սփյուռքի ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագրերին:
• 2004-2006 թթ. եղել է Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ-ի Պատմության և աշխարհագրության ֆակուլտետի փոխդեկանը:
• 1990-2004թթ. – Համատեղության կարգով աշխատել է ՀՀ մի շարք բուհերում (Գալիք,  Գլաձոր, Վաղարշապատ, Մոնթե Մելքոնյան,  Տուրիզմի միջազգային ակադեմիա):
• 1990 թ. -մասնակցել է Դավիթ Անհաղթ հումանիտար համալսարանի հիմնադրմանը և շուրջ 10 տարի վարել նույն համալսարանի գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտորի և Հայագիտության ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնները:
• 1986 թ.-ից առ այսօր դասավանդում է ՀՊՄՀ Հայոց պատմության ամբիոնում:
• 1986-1989 թթ. – Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ Լեզուների ուսուցման ինտենսիվ մեթոդների ֆակուլտետի լաբորանտ:
• 1980 թ. – ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտական արշավախմբի կազմում մասնակցել է Ղափանի շրջանի Վահանավանքի հնագիտական պեղումներին:

Հրապարակումներ 

• «Պատմության դասավանդման արդի հիմնախնդիրներ», միջազգային գիտաժողով, ՀՊՄՀ, 12 նոյեմբերի, 2024 թ.:
• «Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը և նրա դերը Կովկասի կրթական կյանքում» միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Ներսիսյան դպրոցի ստեղծման 200- ամյակին, 2024 թ. հոկտեմբերի 17-18:
• «Հայերի ցեղասպանությունը. անցյալի և ներկայի ներհայեցումներ», միջազգային գիտաժողով նվիրված Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպի 90-ամյակին, 19 – 21 սեպտեմբերի, 2024 թ.:
• Հայկական Կիլիկիա. Պատմա-քաղաքակրթական որոշ հիմնախնդիրների դասավանդման առանձնահատկությունները բուհում, Հայագիտական հանդես ՀՊՄՀ 2025 թ. թիվ 265:  համահեղինակներ՝  էդգար Հովհաննիսյան, Հարություն Պապոյան: 
• Խաչիսար-Չարդախլուի հերոսական պատմությունից Մանկավարժ, 2023 թ. դեկտեմբերի 18, թիվ 17 (1115), էջ 7:
• Վանի «ապստամբության» և կամավորական շարժման նկատմամբ Վանի հայ հասարակական-քաղաքական շրջանների դիրքորոշման հարցի շուրջ, «Հայ հասարակական-քաղաքական միտքը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի առաջին կեսին. պատմություն և արդիականություն», գիտաժողովի նյութերի ժողովածու, 2 մարտի, 2023թ., էջ 149-166:
• Հոգևոր – եկեղեցական կյանքը Վանի նահանգում XIXդ. վերջին  և  XX դ. սկզբին, «Հայոց եկեղեցու դերը պետականության բացակայության պայմաններում» համահայկական գիտաժողով,  10 սեպտեմբերի, 2024, էջ 38-51 : համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• Իրադրությունը Վանի Նահանգում 1915 թ. ապրիլի սկզբին. Ականցի (Արճեշ), Արծկեի (Ալջավազ) եւ Բերկրիի կոտորածները, «Էջմիածին», 2024թ. թիվ Թ., սեպտեմբեր, էջ 66-84:
• «Հայկական բարձրավանդակ» եզրույթի պատմա-աշխարհագրական առանձնահատկությունները  և գիտաքաղաքական կարևորությունը հայոց պատմության դասագործընթացում: «Պատմության ուսուցման հիմնախնդիրներ», գիտական հանդես, 2024 թ. թիվ 2(2), էջ 55-91:
• Ռուսական զօրքերի եւ հայ կամաւորական ջոկատների 1914թ. նոյեմբեր-1915թ. յունուարեան շարժընթացի  եվ Վանի նահանգի գաւառներում հայկական կոտորածների սկզբնաւորման հարցի շուրջ,  Բազմավէպ. հայագիտական- բանասիրական-գրական հանդէս, Վենետիկ-ս. Ղազար, 2024, թիւ 1-2,  էջ 173 -194:
• Պատժի տեսակները 19-րդ դարի արեւելահայ և արևմտահայ ուսումնակրթական հաստատություններում, «Թիֆլիսի ներսիսյան դպրոցը և նրա դերը Կովկասի կրթական կյանքում» միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Ներսիսյան դպրոցի ստեղծման 200- ամյակին, նյութերի ժողովածու, Երևան, 2024, էջ 268-281:
• Հայոց ցեղասպանության իրականացման վրա ազդած գործոնները (Հայ և բալկանյան ժողովուրդների պատմական փորձի օրինակով), «Հայերի ցեղասպանությունը. անցյալի և ներկայի ներհայեցումներ» միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպի 90-ամյակին, ծրագիր և համառոտագրեր, Երևան, 2024, էջ 76-78:
• VAN PROVINCE DURING THE RULE OF GOVERNORS ISMAIL HAGG AND IZZET BEY (1911-1913), Fundamental Armenology, 2024, 1, p. 23-35. համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• Վանի նահանգը Հասան Թահսինի կուսակալության շրջանում 1913-1914 թթ., ՊԲՀ, 2024 թ. թիվ 1, էջ 70-87:
• Վանի նահանգը Իսմայիլ Հագգը և Իզզեթ բեյ կուսակալների պաշտոնավարման տարիներին 1911-1913 թթ.,Հայագիտական հանդես ՀՊՄՀ 2024թ. թիվ 164, էջ 184-204, ISSN 1829-053, https://armenianstudies.aspu.am/index.php/armenianstudies/index: համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• ARMENIANS OF VAN PROVINCE DURING THE REIGN OF THE VICEROYS MAHMUD- KHAIRI, FERIT AND YAVER IN 1908-1909, Fundamental Armenology, 2 18, 2023, pp. 13-21.
• Մենագրութիւն հերոսական գիւղի մասին Խաչիսար, Էջմիածին, 2023, Ե, էջ 146-151:
• Արևմտահայ գաղթականությունը Թիֆլիսում Առաջին աշխարհամարտի տարիներին, ԲՀԱ, 2023, էջ 71-100:
• Մեծ րաբունապետ Թովմա Մեծոփեցու «Յիշատակարան»-ը որպես Կիլիկիո կաթողիկոսության պատմության սկզբնաղբյուր, «Կիլիկիո Հայոց Կաթողիկոսությունը պատմության քառուղիներում. Սիսից մինչև Անթիլիաս» հանրապետական գիտաժողովի հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2023, էջ 187-200, համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• Վանի նահանգի հայությունը Բեքիր Սամիի նահանգապետության օրոք և արևմտահայության զինապարտության մասին օրենքը, Էջմիածին, 2023, թիվ Ա, նոյեմբեր, էջ 129-141:
• Եվրոպացի միսիոներների քարոզչական գործունեությունը Վան-Վասպուրականում Առաջին աշխարհամարտի տարիներին, «Աստվածաբանական և կրոնագիտական հոդվածների ժողովածու», Երևան, 2022թ., Ը, Էջ 239- 256, համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• Առաջին Աշխարհամարտի տարիներին Արևելյան Հայաստանում և Անդրկովկասում ապաստանած հայ գաղթականների թվաքանակի հաշվառման հարցի շուրջ, «Աստվածաբանական և կրոնագիտական հոդվածների ժողովածու», Երևան 2022թ., Է, Էջ 223- 238 համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• Հայ որբատած հաստատությունների գործունեության կազմակերպումն Արեւելյան Հայաստանում եւ Անդրկովկասում 1914—1917 թթ., Էջմիածին, 2022, թիվ ԺԲ, դեկտեմբեր, էջ 137-145 : համահեղինակ՝ Արշակ Բալյան:
• Վանի նահանգի գավառներում հայկական կոտորածների սկզբնավորման հարցի շուրջ: Բանբեր հայագիտության, 2022թ. թիվ 2 29, էջ 39-61:
• Այրարատյան աշխարհի Մասյացոտն գավառը, Մասյացոտն հայրապետական թեմի պաշտոնական կայք, 2022թ.:
• Արշակ երկրորդի կենտրոնաձիգ պետության ստեղծման քաղաքականությունը և հայոց եկեղեցին, Մեսրոպ Մաշտոց համալսարանի լրատու, 2021թ. թիվ 2 26, էջ 4-11, համահեղինակ՝ Արշակ Ներսիսյան:
• 481թ. Ակոռիի ճակատամարտը, Մասյացոտն հայրապետական թեմի պաշտոնական կայք, 2021թ.:
• Էմիլի Ջ. Ռոբինսոն, Հայաստանը և հայերը: Հայերը: Առաջաբանը, թագմանությունը և ծանոթագրությունները՝ պ.գ.թ., դոցենտ Ավետիս Հարությունյանի, Երևան, 2020, 55 էջ:
• The Bible and Armenia, Unity and Variety.The Armenian Bible and Religious Tradition.Միութիւն եւ բազմազանութիւն. Հայկական Աստուածաշունչը Եւ կրօնական աւանդութիւնը, Edited by: Bálint Kovács – Vahe Tachjian,Translated by: Boldizsár Fejérv ári, Budapest- Leipzig, 2020, էջ 33-37: